Rumkale, Halfeti"ye yaklaşık yarım saatlik bir mesafede bulunuyor. 
 Antik dönemdeki adı Hromgla olan Rumkale M.Ö. IX. yüzyılın ortalarında 
 Asur, Med, Pers, Roma ve Arapların hakimiyetinde kaldı. 
 Kaleyi yapanlar Asur ve Medler`dir. 

 Hz. Isa`nın havarilerinden 
 Johannes`in Roma döneminde Rumkale`yi  
 merkez yaparak  Hristiyanlığı bölgede yaymaya  
 çalıştığına inanılıyor. Johannes`in Rumkale`deki  
 kayadan oyma bir odada Incil müsvettelerini  
 sakladığı,  daha sonra da bunları Beyrut`a kaçırdığı  
 rivayet ediliyor. Altınyazmalı İncillerden bir tanesi  
 Amerika`da bir müzede sergileniyor. 
 Johannes`in mezarının kalede olduguna  
 inanılması da  Rumkale`yi Hristiyanların gözünde  
 kutsal bir konuma sokuyor.

  
 Büyük bir bölümü toprağa gömülü halde bulunan 
 Rumkale`deki başlıca yapıtlar arasında bulunanlar:
 

 
ŞAİR AZİZ NERSES KİLİSESİ:  
 Kale içinde güneyde yer alan kilise 1173 yılında Aziz Nerses tarafından kendi adına yaptırılmıştır.  
 Dikdörtgen planlı, üç nefli ve üç apsisli kilisenin batısında narteks yeralmaktadır.

SU KUYUSU:  
 8 mt. genisliğinde 75 mt derinligindeki kuyuya döner merdiven seklindeki basamaklarla inilmektedir. 
 Kuyunun kale ile ayni tarihte oyularak yapıldığı varsayılmaktadır.  
 Kuyu kalenin içinden Fırat nehri seviyesine kadar inmekte olup  
 herhangi bir kuşatma anında kalenin su ihtiyacını süresiz olarak karşılayabilmekteydi.

Kaynak: Eskihalfeti.sitemynet.com