Iran`ın göçmenleri (Eyer/Sele/Semer üstündeki olan ev)
Iran`ın göçmen halkının kültürel deġerleri yok olma eşiġinde.
8000 yil süre hayvan otlatan çobanlar, ülkenin daġlık bölgelerine hükmediyordu.
At sırtında özgür bir yaşam süren halk,
yerleşik hayata geçiş sürecinde büyük zorluklar yaşadı.
Yüzyılın dönüm noktasına kadar Iran halkının dörtten biri,
bel /belen /eyer/ kemer üstünde korunuyordu.
Pahlevi-Hanedanı, halkını mahküm olmaya zorladı.
Petrol, tarım arsa reformu ekonominin bel kemiġini oluşturuyordu.
Hatta bugün bile, göçmenlerin geçit hakkı kısıtlanıyor.
Böylece, özgürlüġü yaşamayi seven son göçmenler,
yani Bahtiyarlar, Boir-Ahmadlar, Kaşkaylar ve Kürtler,
Elburz ve Zagros`un daġ dünyasına geri çekmek zorunda kaldılar.
Ama artik iranlı göçmenlerin batışı mühürlenmiş gibi görünüyor.
Iran, etnik anlamda farklı olan çoġu göcebe halkların barınma yurdu olmuştur.
Elburz daġ silsilesinin eteġinde kürt göçebeler yaşarken,
Pakistan sınırında ise Beluç`lar, Zagros silsilesinde Bahtiyar`lar, Boyr-Ahmad`lar ve Kaşkay`lar vardır.
Bunların hepsi, çoban yolculuġu yaparlar.
Maku kürtleri çadırları, yazın yakılmış aksöġütü gibi kahverengidir,
ve geçmişte eskisi gibi halen keçi kıllardan / havdan /tüyden yapılmıştır.
Çadırları esintili, havadar kurma, topraġa cakılmış tahtalı direkler üzerinde gerilir.
Yaklaşık 4 milyon iranlı kürt göçmen yaşıyordu
ve sayıları giderek azalmaktadır.
Ama az olsada bu kürt göçmenler,
yerleşmis kardeşlerinden daha çok özgürlüġü ve otonomiyi asındırıyorlar.
Flüt / Ney çalan çobanlar, cennet gibi bir kır görüntüsü eġleniyorsada,
göçmenler çoban tanrısı Pan gibi Arkadya`da yaşamıyorlar,
Bahtiyar, Boir-Ahmad, Kaşkay ve Kürt göçmen nesilleri.
Göçmenler avareliġi tanımazlar,
bu özellikle kadınlar için geçerlidir.
Kendine bakmak demek,
her gün tüm malını istif etmek demektir,
av / yabani ısgın toplamak,...
...ateş üzerinde Nané Séle (saç ekmeġi) kızarmak,
keçi çuvalları yaġmur suyuyla doldurmak,...
...salatalık icin daġ bozkırında / tepelerden pancar toplamak,
acık ateşin yanında yoġurttan yaġ elde etmek
dereden suyu testiye doldurup , kafasının üstüne alarak, ve
odun toplayıp kampa götürmek demektir.
Daġların sırtında halen geçmiş kışın karı bulunmaktadır,
ama daġ hasırları, baharın ilk yaġmurundan sonra hemen yeşilleşmeye başlamış.
Maku kürtleri yaz ambarını kurmak icin yayladan yüksekliġe taşınırlar.
Bu yıl Maku kürtleri, Iran`ın tek traktörlü topluluk olarak bilinirler.
Buda, Maku kürtlerin ticaret yetenekliġi sayesindedir ve
onun için diġer göçmen topluklarından daha avantajlıdırlar.
Örneġin Kaşkay`lar:
Zagros eteġinde olan 500 kilometrelik yolculuġu icin
halen develerini yüklemek zorundalar.
Kervan durmuş, ve Maku kürtlerin hanımları
çadırları kurmaya başlarlar.
Hanımların rengarenk elbiseleri ilkel dokuma tezgahında yapılmış ve
belde rahat bir oturuş için cömert biçimlidir.
Kış otlaġından yaz otlaġa geçerek, farklı ilkimler görmektedirler,
onun için yaklaşık yedi etek giyerler:
sıcak olsa, etekleri kalça çevresinde sarıp baġlarlar.
Daġ yaşamın zorluġu / sertliġi suratları oldukça etkiliyor,
yaşam isteġi ise insanların bakışlarını kuvvetlendirir:
Mesela Bahtiyar çobanın bakısını, Turk kızın yada kürt ninenin bakışını kuvvetlendirdiġi gibi.
Onların hepsi ayni şartlarda yaşamlarını sürdürmektedirler.
Yaşamın hareketliliġi / mobilitesi, mobilya kabul etmiyor,
ve böylece çay merasimi masada deġil, halı üzerinde yer almaktadır.
Ve tabiki bir göçmen bebeġi, beşikte deġil, hamakta uyur.
Tıpkı bu Maku kürt bebeġi gibi.
Yolculuk için mükemmel, ve
her yerde hızlı kurulup yine katlanabilinir bir yataktır hamak .
O kadar belliki,
çocuklar göçmen çobanlardan beslenmekten zevk alıyorlar.
Çünkü göçmenlerin geleceġi, çocukların ellerinde olacaktır.
Onları ise, deġişikliklerle dolu bir yaşam belkliyordur.....
Maku, Iran`ın bir kürt yerleşim yeridir. Resmi büyütmek için burayi tiklayin.
Maku - Iran
 |
Resim ve bilgiler GEO dergisinden alindi. (Bu konu, 1988 yilindaki GEO dergisinde yayinlanmisti.)
Röportajlar bölümündeki diğer yazılar:
